ابزار دقیق

ابزار دقیق ادواتی هستند که بر حسب نوع کمیت مورد نیاز واحد تحت کنترل ، اعم از فشار ، دما ، دبی ، سطح و … با توجه به شرایط و استانداردهای تعیین شده ، انتخاب و مورد استفاده قرار می گیرند. ابزار دقیق در حقیقت زیر ساخت یک سیستم کنترل و اتوماسیون را تشکیل می دهند و شامل ابزاری نظیر: انواع سنسور، انواع کنترلر، نشان دهنده، ترانسمیتر، رکوردر و… می باشند که این ابزار وظیفه اندازه گیری، انتقال، نمایش، ثبت و کنترل پارامترهای مهم فیزیکی را در پروسه های صنعتی به شکلی دقیق بر دوش دارند.

ابزار دقيق را مي توان به دو صورت دسته بندي كرد. يكي از نظر نوع عملکرد این ابزار؛ برای مثال ابزاری که عمل کنترل دما یا فشار و رطوبت و یا سطح را بر عهده دارند به كنترلر مشهورند و به همین ترتیب ابزار نمایش این مقادیر که به ایندیکیتور یا نمایشگر معروفند و ابزار انتقال اطلاعات مقادیر به صورت سیگنال های استاندارد که ترانسميتر یا منتقل کننده نامیده می شوند .

ابزار دقیق را همچنين می توان از نظر پارامتري كه این ابزار بايستي عملياتي بر روي آن انجام دهد دسته بندی کرد برای مثال بخش های ابزار دقیق مربوط به دما نظیر کنترلر دما، ترانسمیتر دما و ترمومتر یا نمایشگر دما، ابزار اندازه گیری و کنترل دقیق فشار، فلومتر یا سنجش جریان سیالات و انتقال مقادیر فلو یا کنترل فلو، ابزار سطح سنجی یا اندازه گیری سطح مواد درون مخازن و کنترل دقیق آن ها و ابزار سرعت سنجی، ابزار رطوبت سنجی و ….

قسمت های تشکیل دهنده ابزار دقیق

ابزار دقیق از سه قسمت اساسی زیر تشکیل شده است که عبارت اند از:

  1. اندازه گیری
  2. کنترل
  3. محرک ها

این سه مجموعه در کنار یکدیگر مکمل یک سیستمی به نام سیستم های کنترل اتوماتیک می باشند که این سیستم کنترل اتوماتیک وظیفه انجام کنترل فرایندی را در یک مجموعه عملیاتی بر عهده دارد .

  • اندازه گیری

قسمت اندازه گیر مقدار واقعی عنصر مورد نظر را اندازه گیری می کند. پارامترهای مختلفی در صنایع برای کنترل اندازه گیری می شود. مهم ترین پارامترهایی که در صنعت برای کنترل اندازه گیری می شوند عبارتند از :

اندازه گیری فشار   measurement of the pressure

اندازه گیری درجه حرارت    measurement of the temperature

اندازه گیری جریانات سیالات   measurement of the flow

اندازه گیری ارتفاع مایعات   measurement of the level

  • کنترل کننده

بخش دوم ابزار دقیق بخش کنترل می باشد. در ابتدای شروع صنعت که کنترل بصورت امروزی نبود کنترل بوسیله عوامل انسانی انجام می شد. سپس با پیشرفت علم، سیستم کنترل اتوماتیک با بوجود آمدن ادوات نیوماتیکی (بادی) وارد مرحله جدیدی شد. بعد از مدتی با اختراع ترانزیستور استفاده از کارت های الکترونیکی برای کنترل آغاز شد. با بوجود آمدن این قطعات کنترلی استفاده از عوامل انسانی برای کنترل کم تر می شد. در ادامه پیشرفت علم کامپیوترهای صنعتی با نام PLC وارد صنعت شدند. بوسیله این PLC ها واحدها به آسانی کنترل می شدند و تغییرات نیز به آسانی در واحدها انجام می گرفت. امروزه کنترل کننده های جدیدتری به نام سیستم کنترل کننده توزیع پذیر(DCS)  و کنترل کننده های فازی  (FCD) وظیفه کنترل را در واحدهای صنعتی بر عهده دارند.

  • محرک ها

محرک ها ادواتی هستند که سیگنال خروجی را از قسمت کنترل کننده می گیرد و متناسب با این سیگنال ها عمل می کند. از عمده ادوات خروجی می توان به شیرهای کنترل و الکتروموتورها اشاره کرد. این ادوات با عملکرد خود باعث کنترل پارامترهای اندازه گیری شده در مقدار مطلوب و مورد نظر می شوند . این ادوات گستره تنوعی زیادی دارند.